پرسش و پاسخ در باب روزه و غدد

1392/4/17 0:0

سؤالات:

1. آیا فردی كه دیابت دارد میتواند روزه بگیرد؟ لطفاً پاسخ خود را بر حسب موارد ذیل بفرمایید.
(نوع دیابت  - نوع درمان اعم از رژیم غذایی یا رژیم دارویی خوراكی یا نوع تزریقی - بروز عوارض مزمن دیابت- سایر شرایط و توجیهاتی كه به نظر جنابعالی در پاسخ به بیمار موثر است.)
2. آیا فرد مبتلا به بیماریهای تیروئیدی ذیل مجاز به گرفتن روزه می باشند؟
(هیپرتیروئیدی - هیپوتیروئیدی - گواتر ساده. چه  شرایطی را در این تصمیم گیری دخیل می دانید؟)
3. با توجه به تجربیات علمی و عملی خود، روزه داری باعث بروز ، تشدید، ایجاد عوارض و یا تداخل در درمان كدامیك از بیماریهای غدد می شود؟

پاسخ ها:

سوال 1

دكتر كریمی :
1- بیماران دیابتی چاق به خصوص افرادی كه دارو مصرف نمی كنند (یعنی افرادیكه افزایش قند خون ا ایشان در حد خفیف است ) از روزه داری سود خواهند برد . البته لازم است كه در مصرف غذای سحری و افطاری زیاده روی نكنند.
2- در بیمارانی كه قرص های پائین آورنده قند خون مصرف  می كنند با روزه گرفتن اختلال عمده ای در كنترل قند خون ایشان ایجاد  نخواهد شد و پیشنهاد می شود این گروه دوز دارویی خودرا در صورت بروز علائم افت قند خون به نصف معمول كاهش دهند و داروی خودرا هنگام سحری و اگر دو بار دریافت می كنند هنگام افطاری و سحری مصرف نمایند.
3- بیماران دیابتی وابسته به انسولین به ویژه آنانكه سابقه دارند بهتر است از روزه داری اجتناب كند .

در رابطه با روزه داری در افراددیابتی با عوارض مزمن : روزه گرفتن در بیمارانی كه ناراحتی شدید كلیوی دارند و نیز افرادیكه اختلالات چشمی شدید و پیشرفته دارند توصیه نمیشوند به طور كلی در مورد روزه داری در افراد دیابتی لازم است ارتباط مداومی بین بیمار و پزشك وجود داشته باشد تا به محض بروز تغییر جدید و با جدی برای بیمار اقدامات و توصیه های لازم انجام شود .
دكتر نبی پور :
به نظر بنده هر چند كه مطالعاتی در مواردخاص در مورد IDDM وجود دارد كه بیماران بدون عارضه با كنترل خوب قند و خون را مجاز داشته اند اما با شرایط كنونی كشور ما بیمار IDDM مجاز به روزه گیری نیست و در مورد كسانی كه رژیم غذایی دارند منعی ندارد . در مورد NIDDM در صورتیكه تحت كنترل نبوده و با عوارض میكروواسكولار یا ماكروواسكولار همراه  تا مشخص نشدن نتایج كار آزمایی های بالینی توصیه نمیشود ولی چنانچه كنترل  خوبی داشته باشد و فاقد این عوارض است می تواند روزه بگیرد .
سئوال 2

دكتر كریمی:
در بیماران مبتلا به پركاری و كم كاری تیروئید در صورتیكه بیماران در مرحله حاد و شدید نباشد و با تجویز داردهای مربوطه بیماری كنترل شده باشد روزه گرفتن بلامانع بوده و بیمار میتواند داروهای خود را هنگام سحری یا افطاری مصرف كند . در افرادیكه گواتر ساده دارند هیچ ممنوعیتی برای روزه گرفتن وجود ندارد . 
دكتر نبی پور :
الف) گواتر ساده معنی ندارد . 
ب) هیپوتیروئید : در مرحله اول درمان ( 6 هفته ) منع روزه است در مراحل دیگر منعی ندارد مگر اینكه فرد هنوز با دارو Euthyroid نشده باشد و دارای عوارض هیپوتیروئیدی ( مثل  myxedema و ... ) است . 
ج) هیپر تیروئید تا زمانی كه بیمار تحت درمان حمله ای است خیر اما اگر بیمار Euthyroid است و تحت درمانهای نگهدارنده با methimazole كه حدود 11 تا 18 ماه طول میكشد میتواند روزه گیری كند در موارد نادر كه هیپرتیروئیدی بیمار خفیف است میتواند روزه گیری كند و داروهای خودرا به صورت BIDدر (سحرو افطار ) مصرف كند .

سوال 3
دكتر كریمی :
درمواردیكه بیمار ،دچار بیما ریهایی از قبیل  دیابت بیمزه و افزایش كلسیم خون باشد و شدت بیماری زیاد بود به طوریكه لازم باشدبیمار مرتب آب مصرف كند توصیه می شود از روزه داری خودداری نماید و یا در صورت تمایل كاملاً در ارتباط با پزشك معالج خود باشد .
دكتر نبی پور :
1-Addissonydiseae 2-Hypituitarism 3-Diabetinesidus 4-Hyperpatrthyroidism 5-Congenital adrenal hyperplasia and adrenal insufficiency
6- Pheochromocytoma
 
 
با همكاری :
دكتر كریمی و  دكتر نبی پور. 
 
 
روزه غدد:
 
تحقیقی كه در رابطه با انسولین لیسپرو( Lispro )در درمان دیابت طی ماه رمضان و با هدف مقایسه اثر انسولین لیسپرو با انسولین انسانی محلول در بیماران مبتلا به تیپ2دیابت ملیتوس در روزه داران صورت گرفته ،نشان داد كه :
1 - میزان گلوكز خون درطی ماه مبارك رمضان قبل طلوع آفتاب و بعد از غروب آفتاب یكسان بوده وتفاوت عمده ای بین دو گروه درمانی وجود نداشت.
2- بیشترین دوره هیپوگلیسمی در طی دوره های زمانی از شش ساعت بعد از وعده غذای سحری تا افطار رخ میدهد.
3- میانگین اپیزودهای هیپو گلیسمی در بیمار طی 14روز 0.1+1.3 در انسولین لیسپرو و 0.2+2. 6در انسولین انسانی بود كه رابطه معنی داری را نشان داد. پس میزان اپیزودهای هپیو گلیسمیك در ماه مبارك رمضان بطور معنی داری در مصرف كننده های انسولین لیسپرو كمتر است كه این مطرح كننده اینست كه ممكن است این نوع انسولین در كنترل قند خون طی ماه مبارك برای بیماران با تیپ2دیابت مناسب تر باشد (1 ).
تحقیقی كه در كشور عربستان سعودی در رابطه با روزه رمضان و NIDDM صورت گرفت كه همگی روی قرصهای پایین آورنده قند خون  OHA قرار داشتند ( 2) نشان داد:
1-تغییری در وزن بدنC-Peptide، HBA LC،FBS.و سطح انسولین خون در پایان روزه رخ نداد.
2-Total Blood Cholestrol Concentration بطور معنی داری در پایان ماه مبارك افزایش یافت ولی تری گلیسرید ها اینطور نبود .
3-هیچگونه عارضه متابولیك مثل هیپو گلیسمی درحین مطالعه وجود نداشت .
4-ما نتیجه گرفتیم كه روزه داری حین ماه مبارك برای NIDDM بیخطر است به هر حال باید به بیماران پیشنهاد كرد تا ازاین فرصت سود بهتری برده و ازطریق كاهش وزن بدن كنترل متابولیك دیابت را بهبود بخشید .
تحقیقی كه در مالزی باهدف تعیین اثر روزه بركنترل دیابت صورت گرفت كه همگی روی OHA قرار داشتند نتایج ذیل را دربرداشت( 3  ):
1-تفاوت معنی داری بین سطح قند خون در قبل و بعد از ماه مبارك وجود نداشت .
2-متوسط وزن بدن و فروكتوز آمین بطور معنی داری نسبت به قبل ماه رمضان كاهش داشت .
3- تفاوت معنی داری از لحاظ آماری بین متوسط محتوای كالری روزانه قبل از روزه وحین ماه روزه بین متوسط روزانه محتوای كربوهیدرات وجودداشت .
4-در نهایت روزه برای بیماران دیابتی روی OHAبیخطر بود وبا كاهش وزن و بهبود كلی كنترل دیابت همراه بود كه احتمالاً بیشتر به دلیل كاهش دریافت غذا بود .
تحقیقی كه در كشور مغرب و با هدف مقایسه اثر رژیمهای گلی بن كلامید دربیماران با NIDDM كه حین رمضان روزه میگرفتند ودرمان معمول گلی بن كلامید درگروهی كه روزه نمیگیرند انجام شد( 4 ) و نتایج ذیل را در بر داشت :
1-تفاوت معنی داری بین گروه ها در غلظت فروكتوز امین وجود نداشت.
2-همچنین بین درصد Hb A1C و تعداد موارد هیپوگلیسمیك حین رمضان بین دوگروه تفاوتی وجود نداشت
3-گلیبورید برای بیماران  NIDDM كه حین رمضان روزه میگیرند موثر و بی خطر است .
تحقیقی كه در هند و با هدف مقایسه سطح T3و ‍‍‍‍T4 وTSH در روزه با سطح آن در شرایط غیر روزه صورت گرفت( 5 ) .  نشان داد كه افزایش تدریجی معنی دار درTSH در طول ماه روزه وجود دارد گر چه متوسط سطح آن در محدوده نرمال باقی می ماند .
تحقیقی كه در امریكا و با عنوان از دست دادن وزن بدن و تغییر درسطوح چربی خون در مردان نرمال روی رژیم هیپوكالریك حین روزه رمضان صورت گرفت ( 6  )نشان داد:
1-با پایان یافتن  رمضان وزن بدن ،TGS خون وHDL  بطور معنی داری كاهش یافت LDL افزایش یافت و كلسترول توتال در مقایسه با مقادیر پایه تغییری نداشت .
2-یافته هابا یك فهم بهتر از نتایج متمركز كننده گزارش شده به وسیله محققین مختلف تطابق میكند و ممكن است توزیع سطوح چربی خون از طریق روزه رمضان مفید باشد
تحقیقی دیگر  با هدف اثر روزه رمضان درسطح چربیها و لیپو پروتئین ها درافراد نرمال انجام گرفت ( 7 ) . نتایج زیر را در بر داشت :
1-سطوح توتال كلسترول ، تری گلیسریدها، LDL و VLDL تغییری نمی كند.
2-HDL 30% درپایان رمضان بالاتر بود كه این تفاوت معنی دار بود همچنین APOAI نیز افزایش یافته بود .
تحقیقی كه در كشور مراكش با عنوان اثر سودمند روزه برسطح سرمی APOB و لیپو پروتئین A1 انجام شد
( 8 ) ونتایج ذیل را در بر داشت :
1-روزه رمضان به طور معنی داری باعث كاهش APOB میشود .
2-روزه رمضان به طور معنی داری باعث افزایش APOA1 نسبت به دوره prefasting كه این افزایش در روزهای آخر رمضان غالب است .
3-سطح APOAll در خون ثابت تر می ماند كه نشان می دهددر ماه رمضان رژیم غذایی برپایه رژیم چربیها نیست .
4-رژیم غذایی در رمضان افزایش دریافت انرژی پایه بر اساس رژیم كربو هیدرات و پروتئین نشان می دهد نه چربی.
5-درماه رمضان مصرف چربی اشباع به طور معنی داری كاهش می یابد .
6-لیپو پروتئین A1در انتهای ماه رمضان افزایش نشان می دهد.
7-رفتار غذایی در رمضان به طور مفیدی بر متابولیسم آپو لیپوپروتئین های سرم اثر نهاده و در كاهش بیماریهای قلبی و عروقی موثر می باشد .
تحقیقی در كشور تونس و با عنوان افزایش اكسید اسیون چربی حین روزه رمضان در زنان سالم انجام شد( 9  )مفاد ذیل را در   برداشت :
1-دریافت انرژی روزانه كلی بدون تغییر باقی مانده و درحالی كه تركیبات كمی تغذیه بطور مشخص تحت تاثیر قرار گرفته بود
2-نه وزن بدن و نه تركیب بدن Body composition با روزه رمضان تحت تاثیر قرارنمی گیرند.
3-كاهش همزمان غلظت پلاسمایی انسولین با مصرف انرژی و تنفس در طول ماه رمضان دیده شد.
4-تكامل سیكل circadian  وهمینطور سرعت اكسیداسیون مواد غذایی تعدیل شده بود .
5-اكسیداسیون چربی افزایش یافته بود ولی اكسیداسیون كربو هیدرات كاهش یافته بود.
6-تغییرات كمی و كیفی در تغذیه در رمضان ممكن است تعدیل معكوس( به وسیله Counterbalanced  )تغییرات  متابولیك ویژه ایجاد كند تا اینكه وزن و تركیب نرمال بدن را حفظ كند.
تحقیقی كه دركشور مغرب و با عنوان روزه درطول ماه مبارك رمضان باعث افزایش واضح در HDL و كاهش LDL می شود ، انجام شد( 10  )كه نتایج زیر را در بر داشت :
1-كاهش واضح و معنی داری در كلسترول توتال سرم و TGSدر طول ماه مبارك رمضان درمقایسه با قبل از آن دیده شد.
2-كاهش هر دو TGs و كلسترول توتال تا یكماه بعد از رمضان باقی می ماند .
3- در پایان ماه مبارك HDL سرم به طور واضح فزایش داشت و تا یكماه بعد ماه رمضان بالا باقی می ماند.
4- LDL  كاهش معنی داری را نشان داد وتایكماه بعد از رمضان این كاهش باقی ماند.
5- متوسط وزن بدن درروز 29 رمضان كاهش 26 % را نشان داد در حالی كه طی ماه رمضان الگوی رژیم غذایی این افراد افزایش دریافت انرژ ی توتال را نشان می داد  (Total energy intake ) بدلیل افزایش دریافت كربو هیدرات و پروتئیین بیشتر و نه چربی بیشتر در طی ماه رمضان نسبت به سایر زمانهای سال.بود.
6- در طی ماه مبارك رمضان چربی غذا با یك p معنی داری بیشتر مونو ساچوره است و میزان چربیهای پلی ساچوره به ساچوره نیز به طور معنی داری كاهش نشان می دهد.
7- این یافته ها مطرح كننده این است كه رفتار غذایی در طول ماه مبارك به طور سودمندی بر چربیها ولیپو پروتئینهای پلاسما اثر میگذارد.
 تحقیقی كه در كشور مغرب با عنوان محدودیت های رژیم غذایی رمضان ساختار Circadian time در انسان را تعدیل میكنند و این مطالعه شامل 24 مرد سالم و یك گروه از افراد باD.U التیام یافته بود ( 11 ) كه نتایج زیر را بر داشت :
1-همه فاكتور های بررسی  شده جزء انسولین در طول ماه مبارك تغییریافتند مثلاً كاهش pH معده ، افزایش گاسترین پلاسما كه برخی تایكماه بعداز رمضان ماند .
2-این تغییرات ممكن است در عود بیماری موثر باشند برخی تفاوتها بین گروه سالم و كنترل و بیمار با D.U ممكن است مطرح كننده یك استعداد بیشتر در آینده بدلیل تغییر تغذیه وروند خواب كه میتواند ریسك فاكتور های محتمل برای بیمار باشد .
تحقیقی در كشور انگلیس با هدف آزمایش تغییرات رخ داده در تركیب بدن و متابولیسم در حین ورزش و استراحت طی 4 هفته روزه رمضان انجام شد ( 12  )كه نتایج ذیل را در بر داشت :
1-متوسط انرژی kal1220 بود و kg 29/1از وزن بدن كاهش یافت همچنین 8/8% چربی بدن از دست دادندولی توده چربی آزاد تغییر نكرد .
2-سدیم سرم ،كالری وپروتئین در هفته اول افزایش یافت و طی هفته آخر به حد prefasting رسید كه این نشان دهنده وجود یك حالت دهید را تا سیون در طول هفته اول رمضان است .
3-با دهیدراتاسیون از دست دادن Kg3/1 از وزن بدن حین هفته اول بدون تغییر در درصد چربی توجیه می شود .
4-كاهش معنی داری در VO2max با یك باز گشت به میزان قبل آزمایش در دو هفته اول دیده شد .
تحقیقی كه در كشور عربستان با عنوان سطوح كورتیزول تغییر یافته در ارتباط با رمضان انجام شد كه تعداد مورد مطالعه 10نفر بوده ند( 13 )كه نتایج ذیل در بر داشت:
1-4 نفر تغییر ریتم كورتیزول طی 2هفته آخر روزه با نسبت صبح به شب معكوس در برخی مقادیر نشان دادند.
2-یك زن برای سطح كورتیزول 24ساعته روز 15 رمضان پذیرفته شد وقتی كه فاز انتهایی وابتدایی مقایسه شد دیده شد كه یك شیفت به سمت جلو با حدود 6-5ساعت وجود داشت .
3- 4هفته بعد از رمضان سطح كورتیزول صبح به سطح نرمال برگشت.
4-مقدار نیمه شب بالای 250nml/lبود در 3 نفر كه در حین رمضان تغییر نشان می دهد
5-این یافته ها مطرح میكند كه اندازه گیری مقدار single-point كورتیزول می تواند در بسیاری از كشورهای مسلمان حین رمضان یا كمی بعد از ماه رمضان انسان را به اشتباه بیندازد بررسی ها در ایران نشان داده است كه در طول ماه رمضان هیچ گونه تغییری در غلظت هورمونهای تیروئید ، تستسترون ، گونادو تروپینها پرولاكتین (14) و هورمون پارا تیروئید رخ نمی دهد . حال آنكه غذا نخوردن ممتد سبب بروز تغییرات عمده در غلظت بسیاری از هورمونهامیشود .
بعضی پژوهشگران نشان داده اند كه غذا نخوردن ممتد سبب بروز تغییرات عمد ه ای در متابولیسم محیطی هورمونهای تیروئیدی و فعالیت محور هیپوتالاموس هیپوفیز تیروئید میشود ( 15) . بعلت توقف 5-monodeiodiation و تبدیل T3 از T4 كاهش یافته است : غلظت T3 سرم كاهش و غلظت T3 بطور (Reverse T3 ) افزایش می یابد (16) غلظت TSHسرم ممكن است طبیعی باشد یا كاهش یابد . در بیشتر گزارشها . كاهش جواب TSH به تزریق TRH هم در افراد طبیعی و هم در افراد مبتلا به كم كاری تیروئید آمده است . تغذیه مجدد با كربو هیدرات سبب طبیعی شدن غلظت T3 و جواب TSH به TRH می شود . ولی تغذیه با پروتئین یا چربی تنها ، اثری ندارد (17) .در دوره روزه داری تجویز اسید های آمینه نیز نمی تواند جواب TSH به تزریق TRH را طبیعی كند . در روزه داری اسلامی ، طول زمان روزه داری كافی نیست تا تغییراتی در غلظت T3وT4 و ‍TSH ایجاد كند . اگر چه رژیم غذایی افراد متفاوت است ،ولی اغلب افطار و سحری افراد از تركیباتی كه كربوهیدراتها فراوان دارند ،مانند نان و برنج ویا مواد شیرین سرشار است .
آثار غذا نخوردن ممتد در اعمال تولید شیر مثل مردان بررسی شده است . ممكن است غلظت FSH و تستسترون طبیعی باشد (18) یا كاهش یابد   . غلظت LHو جواب آن به تزریق GnRH طبیعی است ولی جواب FSH به GnRh كاهش می یابد .(19) غلظت پرولاكتین در غذا نخوردن معمولی تغییر نمی كند و جواب پرولاكتین به تزریق TRH ممكن است طبیعی باشد (20-21)  و یا كاهش یافته باشد .مطالعات در ایران نشان داد هیچگونه تغییری در گونا دوتروپین ها ،تستسترون و پرولاكتین مشاهده نشد.
ضمناً در كلینیكهایی كه بیماران دیابتی مسلمان مراجعه میكنند هیچ گونه افزایشی درتعدادبیماران بستری به علت عدم كنترل دیابت در ماه رمضان مشاهده نشد .
 
  
استفتائات:
 
درمورد خیلی از بیماریها مردم نگرانند و به همین دلیل به پزشك مراجعه میكنند و نظر پزشك را جویا میشوند از آن طرف در خیلی مسایل پزشكی است كه تحقیقات انجام نگرفته یا محدود بوده ویا تحقیقات ضد و نقیض است . لطفا ًبفرمایی دراینگونه موارد كلاً عملكرد پزشك باید چگونه باشد . آیا میتواند بر اساس یافته های خود فرد را از روزه منع كند و یا با به روزه گرفتن وادارد ؟
-پزشك بر حسب اطمینان خود عمل میكند .( آیت الله بهجت )
-چنانچه طبیب با مجموع مطالعات خود خوف ضرر برای بیمارش داشته باشد میتواند اورا از روزه منع كند ( آیت الله مكارم شیرازی )
-اگر خوف ضررباشد در حدی كه گفته شد روزه باطل است و كمتر از آن هم اگر باشد میتواند بخورد .(آیت الله سیستانی )
-در صورتیكه پزشك ضرر داشتن و نداشتن روزه را برای شخص نمیداند نباید در این جهت اظهار نظر كند و الله العالم . (آیت الله صافی )
-معیار تشخیص خود مكلف وخوف از ضرر است به این معنی كه اگر خودش احتمال دهد كه روزه برایش ضرر دارد واحتمالش هم عقلانی و متعارف باشد روزه براو واجب نیست چه این احتمال با استناد به گفته پزشك باشد . یا با تجربه خودش و پزشك بغیر از تذكر و ارشاد به ضرر و احتمال آن وظیفه ای ندارد . ( آیت الله صانعی )
-دكتر هر گاه احراز كند كه روزه گرفتن موجب ضرر به صائم است میتواند اورا از روزه گرفتن باز دارد و الله العالم .(آیت الله تبریزی )
-پزشك طبق معلومات خود آنها را ارشاد كند و هر كس كه از گفته پزشك مطمئن شد روزه برای او ضرردارد نباید روزه بگیرد . (آیت الله فاضل لنگرانی ).

 

 

Reference:
 
1-AKRAM J, De verga v, Insulin Lipro (Iys(1328), pro (1329) in the treatment of diabets during the fasting month of Ramadan. Ramadan study Grup. Diabet med 19999 oct; 16(10); 861-6
2-Laajam       MA..Ramaden      fasting    and    non-insulin-dependent diabetes; affect on metabolic control. East afr. Medj 1990 oct: (10) 732-6
3-Mafauzy M.Mihammad W13,Anum MY ,et al. A Study of the fasting diabetic patient during the month of Ramadan. Medj Malaysia 199 Mar; 45(1): 14-7
4-Belkhdirj, el ghomari, H, Kloker N, Muslimes with non-insulin dependent       diabets     fsating   during    Ramadan: treatment with glibenclimide. Bmj 1993 juL 31:307 (6899): 222-5
5-Sajid KM, AkhurM, Mahik GQ. Ramadan fastig and thyroid hormone profile. Jp Maj pak Med Assoc 1991 sep; 41(9): 213-6.
6-Hallk MH, Nomani Mr. Body Waiht loss and changes in blood lipid levels in normal men on hypocaloric diet during Ramandan Fasting, Am j clin Nutr 1988 Nov; 48(5) 1197-210
7-Maislos M, Khamaysin, Assilia, etal. Marked increase in plasma High- density- lipoprotein cholestrol affter prolonged fasting during Ramadan. Amj clin nutr 1993 May; 57(5): 640-2.
8-Alonia A. ghalim N, sailer, Beneficial effect on serum apo AI, apo B and Lp AI levels of Ramadan fasting. Clin Chim Acta.
9-El Atij, Bejic, Danguir j. increased fat oxidation durung Ramadan fasting in healthy women: an adaptive mechanism for body weight maintenance amjclin nutr 1995 Aug; 62(2): 302-7.
10-el Atij, bejic, Danguir j. N, Beslimane A, et al. fasting during ranmadan induces marked increase in High- density lipoprotein cholestrol. Ann-Nutr Metab 1997; 41(4):242-9
11-Irakil, Bogdan A, Hakkou F,et al. Ramadan diet modifies the circadian time structure in hummans, Astudy on plasma gastrin, insulin glucose, and calcium and on gastric PH. J clin endocrionl metab 1997. Apr 82(4): 1261-73
12-sweilehn, schnitzlen A, hunter GR, etal. Body composition and enerjy metabolism in resting and exercising Muslim during Ramadan fast Gsports med phys fitness 1992 gun, 32(2): 156-63
13-AL-hadramy MS,, Zawawi TH, Abdelwahab SM.Altereddcortisol level in relation to ramadan. Eur J clin Nutr 1988 Apr; 429(4):359-65.
14- Azizi F, Amir Rasouli H. Evaluation of certain hormones and blood constituents during Islamic fasting month. J Med Assoc Thailand 1986;69:(Suppl):57A.
 15- Azizi F. Serum levels of prolactin, thyrotropin, thyroid hormones, TRH responsiveness and male reproductive function in intermittent Islamic fasting. Med J IRI 1991; 5:145-8.
16- Azizi F. Effect of dietary composition on fasting induced changes in serum thyroid hormones and thyrotropin . Metabolism 1978; 27:935- 45.
17- Borst GC, Osburne RC, O'Brian JT, Georges LP, Burman KD. Fasting decreases thyrotropin responsiveness to thyrotropin-releasing hormone:A potential cause of misinterpretation of thyroid function test in the critically ill. J Clin Endocriol Metab 1983;57:380-3.
 18- Suryanarayana BV, Kent JR, Meister L, Parlow AF. Pituitarygonadal axis during prolonged total starvation in obese men. Am J Clin Nutr 1969;22:767 -70.
 19- Klibanski, A, Beitins IZ, Badger T, Little R, McArthur JW. Reproductive function during fasting in man. J Clin Endocrinol Metab 1981;53 258-63
 20- Carlson HE, Drenick EJ, Chopra IJ, Hershman JM. Alterations in basal and TRH-stimulated serum levels of thyrotropin, prolactin, and thyroid hormones in starved obese men. J Clin Endocrinol Metab 1977;45:707-713.
21. Proceedings of the Second International Congress on Health and Ramadan. 1-3 December 1997, Istanbul, Turkey.


   
تعداد بازدید:   ۶۸۱۲

 


چاپ | ارسال به ايميل
< >